Michelle David & The True-tones: Let it flow

Het muzikale avontuur dat elf jaar geleden nog tastend begon als Michelle David & The Gospel Sessions Vol 1 is met Soul Woman toe aan album nummer zeven. Het verbond van Amerikaanse soulzangeres en haar partners in crime Paul Willemsen en Onno Smit is al enige jaren omgedoopt tot Michelle David & The True-tones. En ze zijn niet helemaal zeker of het wel album nummer zeven is.

Tekst Louis Nouws Foto Han Ernest

We spreken het drietal op een mistige ochtend in het verzamelgebouw aan de rafelige rand van het Amsterdamse havengebied waar zowel Paul Willemsen als Michelle David een studioruimte huren. Drummer Bas Bouma, al enige tijd vast groepslid, ontbreekt.

Onno Smit: “Is het album nummer zeven? Volgens mij zijn het er meer. We hebben ook nog een kerstalbum gemaakt en een album met strijkers. Maar als je die buiten beschouwing laat, kom je inderdaad op zeven.”

De samenwerking tussen David, Smit en Willemsen startte rond 2015. Smit en Willemsen liepen al een tijdje rond met het idee een gospelplaat te maken, maar dan ontdaan van toeters en bellen zoals hammondorgel en handgeklap. Ze kenden David, de toen al enige jaren in Nederland wonende New Yorkse, uit het rootscircuit in Amsterdam. Ze zong in musicals en was lid van het vrouwentrio Big Black & Beautiful – volgens haar zeggen nog altijd niet ontbonden.

Smit en Willemsen gingen er in eerste instantie vanuit dat ze met meer zangeressen zouden gaan samenwerken, maar het klikte zo goed met David dat ze daarvan afzagen. David had even nodig om toe te happen, want gospelmuziek was haar te dierbaar om er een kunstje van te maken. Dat was zeker ook niet de bedoeling van de anderen.

Paul Willemsen zei tijdens een eerder interview dat we bij het verschijnen van het eerste album hadden: “We wilden er geen stijloefening van maken. Dus afgezien van onze liefde voor het genre, hebben we er ons niet speciaal in verdiept. Eigenlijk ging het zo: Onno en ik speelden een groove, vanuit een ritme en vaak met slechts één akkoord, en Michelle improviseerde daarop.” 

Smit vulde destijds aan: “Soms zei ze meteen: ‘Stop maar jongens, want hier kan ik niets mee.’ Soms was er alleen wat gemompel en werkten we de tekst later uit.”

En zo gaat het eigenlijk nog steeds, al is het muzikale palet veel kleurrijker geworden dan de uitgebeende gospel waarmee het aanving. Want het bleek de start van een muzikale ontdekkingsreis waaraan steeds meer elementen werden toegevoegd, tot Caribische en Afrikaanse ritmes aan toe. Maar het jongste album is toch vooral een soulplaat geworden.

David: “Voor mij is muziek eigenlijk altijd soulmuziek, welke stijlen we er ook maar doorheen mengen. Soul is zo’n wezenlijk deel van mezelf. Daar ben ik mee opgegroeid en als ik zing, ga ik volledig in mezelf op.”

De respons op Michelle David & The Gospel Sessions Vol 1 was buiten verwachting. Het uitgangspunt was om muziek te maken zonder effectbejag, de impact bleek enorm. Het album duurde veertig minuten, maar live speelden ze met hetzelfde materiaal gemakkelijk anderhalf uur vol, waarbij David als een echte voorganger het publiek bespeelde. 

Met het succes werden de podia groter, en naarmate de zalen groter werden was er ook behoefte aan een voller geluid. Drummer Bas Bouma werd vast groepslid en de arrangementen werden aangevuld met strijkers, percussie, blazers en achtergrondzang.

Ook Soul Woman kent weer een vol geluid, al was de basis juist klein en intiem.

Willemsen: “De opnames vonden plaats in mijn studio en die is zo klein dat je daar met niet meer dan vier muzikanten kunt spelen.”

Smit: “Het leek vaak of we nog met de preproductie bezig waren, maar soms had Paul de opnameknop ingedrukt. Zo is de gospel I Thank You vastgelegd.”

David: “Ik had nog helemaal geen lyrics. Dus het is voornamelijk gibberish wat je hoort.”

I Thank You was het eerste nummer dat ze voor het album opnamen, op de plaat is het het laatste nummer geworden.

Smit: “Vroeger deden ze dat wel vaker, een album afsluiten met een nummer dat wat uit de toon lijkt te vallen. Ik vind dat wel wat hebben.”

Willemsen: “De basis van alle liedjes zijn wij met ons vieren in de studio. Daar hebben we laag voor laag strijkers, blazers en achtergrondzang aan toegevoegd. Daardoor klinkt het uiteindelijk wat meer gepolijst dan de voorganger die we in een grotere studio hebben opgenomen met meer musici in één ruimte.”

Smit: “Ik vind het helemaal niet zo gepolijst klinken.”

Willemsen: “Misschien moet je zeggen meer geproduceerd. Het totaalgeluid is niet dat van een viertal.”

David: “Deze manier van opnemen, met zijn vieren, op een plek waar we ons comfortabel voelen, en soms niet eens doorhebben dat we aan het opnemen zijn, vind ik wel heel prettig. Ik ben niet zozeer gestrest als we opnemen, maar het is weleens lastig om de juiste mindset te vinden. Moet ik gaan belten of pushen of het juist klein houden? Dan zijn er twee stemmetjes in mijn hoofd die met elkaar aan het bekvechten zijn. De ene zegt: het moet niet op deze manier. En de andere roept: juist wel. Zo had ik het heel lastig met het nummer Golden Sun. Uiteindelijk komt er toch uit wat nodig is.”

Smit: “Wat ik zo prettig vind aan deze manier van werken is dat het lekker vlot gaat. Vaak is opnemen met meer mensen toch vooral wachten en wachten. Want dan moeten er weer microfoons worden verplaatst, dan is het weer lunchtijd. En er zijn altijd te veel takes om uit te kiezen.”

Willemsen: “We hebben hier maar acht sporen tot onze beschikking. Die beperking is niet verkeerd.”

Gevraagd naar de inspiratie voor het nieuwe album is het drietal verrassend eerlijk.

Willemsen: “We kunnen wel zeggen dat er een grote innerlijke drang was om een nieuwe plaat te maken, maar het verhaal is gewoon dat het label en onze boekers om nieuw materiaal vragen. Als je wilt touren, en we spelen graag live, dan moet je met iets nieuws komen.”

Smit: “We zitten sinds een paar jaar bij het Italiaanse label Record Kicks, dat sterk is in retrosoul. Zij brachten ons vorige album Brothers & Sisters uit, dat het goed deed bij juist die liefhebbers, en we wilden een plaat maken die in het verlengde daarvan lag.”

Toch is er wel een belangrijk verschil tussen dat album en Soul Woman.

David: “De teksten die ik schreef voor Brothers & Sisters hadden vaak een aanleiding die buiten mezelf lag. Een nieuwsfeit of een serie die ik had gezien. Dit keer kijk ik veel meer naar mezelf. Ik schrijf heel intuïtief, eigenlijk brengt de muziek de woorden bij me naar boven. Ik zat in een heel moeilijke periode, daar wil ik verder niet te veel over zeggen. Maar soms zat ik al te janken bij een commercial, ik kon soms gewoon niet meer stoppen met huilen. Dat moest er kennelijk allemaal uit. Onno kwam met de tekst voor Flow: Sometimes you just have to let it go. Cry out loud. Just let it go. Het was recht uit mijn hart.”

Smit: “De trigger voor die tekst kwam dan ook echt bij jou vandaan. Jij had het in eerste versies van dat nummer over flow en dat heb ik uitgewerkt.”

David: “Muziek brengt bij mij emoties naar boven.”

Smit: “Michelle maakt altijd heel snel duidelijk of een muzikaal idee haar aanspreekt of niet. Als ze zegt: hier heb ik niets mee, dan stoppen we er ook gelijk mee. We hebben dan ook eigenlijk geen outtakes.” Dan lachend: “Al smokkelen we een naar ons idee goede groove later soms alsnog in een sessie.”

Met de muziek van het titelnummer Soul Woman had David wel direct een klik. Al lag er een uitdaging, want het moest meer spoken word zijn dan soul.

Willemsen: “We hadden met Bas en zonder Michelle een jamsessie gedaan die klonk alsof Fela Kuti James Brown doet.”

David: “Eigenlijk was het te zwart voor me. I am black, but not that black.”

Toch had ze snel de juiste woorden te pakken. When I speak you see my soul. You hear my soul. I am a soul woman.

David: “Dat nummer, dat ben ik. Ik zit niet in de muziek puur en alleen voor het entertainment. Ik wil mensen wat geven. En hoewel ik me daar ook niet altijd heel erg van bewust ben – als ik zing zit ik heel erg in mezelf – merk ik dat dat overkomt. We all have our issues. Heel vaak word ik na een optreden aangesproken door mensen die zeggen dat een tekst hen geraakt heeft of dat een nummer troost heeft geboden in een moeilijke tijd. Zo weet ik dat Be Still bij uitvaarten is te horen.”

Liggen er nog kwesties op tafel?

“Blauw”, zegt Smit. “Dat is mijn lievelingskleur. Dat wou je toch vragen?” Gelach. 

Dan gooi ik hem er toch maar in: wat is het favoriete soulalbum van ieder van jullie?

Smit: “Is dat serieus?”

Een onmogelijke vraag volgens het drietal. Er zijn zoveel mooie soulalbums. Toch komen ze verrassend snel met antwoorden.

Smit: “Dan kies ik voor What’s Going On van Marvin Gaye.”

David: “Black Moses van Isaac Hayes.”

Willemsen: “Lee Dorsey. Maar is dat eigenlijk wel soul?”

Een laatste kwestie: hoe gaan ze het fraai klinkende Soul Woman op de planken brengen?

Willemsen: “Vaak is het budget er niet om strijkers en blazers mee te nemen. Maar als je denkt dat het niet lukt om zoiets met vieren overeind te houden, dan is onze ervaring dat dat in de praktijk verrassend goed uitpakt. We kunnen veel als viertal.”

Michelle David & The True-tones live: 28 maart in Theater Heerlen, Heerlen; 10 april in Vera, Groningen; 11 april in De Vegafabriek, Nijeveen; 17 april in TivoliVredenburg, Utrecht; 24 april in Patronaat, Haarlem; 25 april in LantarenVenster, Rotterdam; 30 april in Ancienne Belgique, Brussel; 2 mei in Arenberg, Antwerpen; 8 mei in Burgerweeshuis, Deventer; 9 mei in ECI Cultuurfabriek, Roermond; 27 juni op Concert at Sea, Ouddorp; 15 augustus op Graceland Festival, Zeewolde.