OAK van Nynke Laverman: een overdonderende ervaring

Soms word je volkomen overdonderd door een optreden. De theatershow OAK van Nynke Laverman en haar partner Sytze Pruiksma liet me achter in een toestand tussen trance en extase.

Tekst Louis Nouws Foto Majanka Fotografie

Wat hebben we gezien, vragen mijn vrouw en ik ons af als we na het optreden in theater Aan de slinger in Houten naar huis rijden. We komen uit op een ervaring die vergelijkbaar is met het luisteren naar de Mattheus passion. Een vergelijking die je misschien meteen weer moet vergeten, maar Laverman en Pruiksma schotelen als een twee-eenheid – zij als zangeres, hij voornamelijk achter de piano – een weergaloze liederencyclus voor.
 
De muziek van OAK is ook al prachtig op het recent verschenen album, maar live hang je nog meer aan Lavermans lippen. Ze zingt fenomenaal en raakt je, want ze zingt met heel haar hart, en neemt je vol overgave mee op wat je het best kunt omschrijven als een spirituele voorgang.
 
Daarbij loopt ze over het podium dat bestaat uit twee enorme cirkels. Soms staat ze in het volle licht op de voorgrond, en dirigeert ze het publiek, maar even zo vaak verkeert ze achter op het podium in het halfduister.
De cirkels verbeelden het thema van OAK, dat ze aan het begin van de voorstelling uit de doeken doet in The Story of the Straight Line. Ik ga dat hier verder niet toelichten – je moet het zelf gaan zien – maar het komt erop neer dat de wereld meer behoefte heeft aan gebogen lijnen, met de cirkel als optimum – dan ontmoeten de twee uiteinden elkaar.
De cirkel op de grond leidt haar wandelingen, op de grote hangende cirkel boven het podium worden beelden geprojecteerd.
 
Nynke Laverman lichtte vooraf toe dat zij en Sytze een aantal ochtenden samen zijn gaan zitten. Hij achter de piano, zij achter de microfoon. Ze drukten de opnamenknop in en zijn gaan spelen, zonder voorbereiding, zonder afspraken. Daar rolden een aantal longsongs uit, zoals ze ze noemt: stukken die veel langer zijn dan het gemiddelde liedje en geen vaste liedstructuur hebben. De langste (Nachtswel Sinnesliep) is 23 minuten. Ze zingt in het Engels en in het Fries, soms afwisselend in een nummer. In de theatershow worden de songs prachtig aan elkaar verbonden.
 
Je kunt niet spreken van liedjes, het lijken wel muzikale bezweringen. Laverman: “Ik hoop hiermee werelden te creëren waarin de tijd opgerekt wordt en waarin je als luisteraar echt kunt ronddwalen. Vertraging en verstilling als medicijn tegen het in de klok stoppen van de mens, tegen de snelle, vluchtige manier van leven die we inmiddels gewend zijn.”
 
Op het album zijn improvisaties (Nachtswel Sinnesliep en Home In The Moment) achteraf minimaal gearrangeerd voor piano, strijkers, slagwerk en Moog. Voor Laverman een totaal nieuwe werkwijze waarbij er iets heel anders gebeurt dan wanneer ze met pen achter een tafel gaat zitten. “Dit is een manier van songschrijven waarbij het lied jou schrijft in plaats van jij het lied. Het is op reis gaan, op avontuur, en puur op intuïtie navigeren. Een geweldige ervaring.”

En een ware belevenis kan ik zeggen.
 
Nynke Laverman & Sytze Pruiksma: OAK is nog te zien t/m 16 mei. Raadpleeg voor data en locaties nynkelaverman.nl.
 
Gezien op 14 maart in theater Aan de Slinger in Houten.