Ratboys: hard en zacht

Singin’ To An Empty Chair is de intrigerende titel van het dit jaar verschenen zesde album van de uit Chicago afkomstige Ratboys, waarop de heldere stem van zangeres en tekstschrijver Julia Steiner zich comfortabel voelt bij soms zwaar opspelende geluidsdecors van gruizige gitaren. Zoals het leven soms ook van relatieve rust in zwaar weer terecht kan komen.

Tekst Louis Nouws | Foto Miles Kalchik
 
Ratboys bestaat sinds 2010, toen zangeres Julia Steiner en gitarist Dave Sagan samen muziek gingen maken. Vijf albums verschenen bij een klein label, het nieuwe Singin’ To An Empty Chair wordt uitgebracht door New West Records. Maar er is een Ratboys van voor en na 2020, vertelt Steiner via een zoomverbinding vanuit Chicago. “Tot dan werkten Dave en ik onze songs stap voor stap uit met bevriende muzikanten. Maar twee ervan, Sean Neumann en Marcus Nuccio, zijn volwaardige bandleden geworden. Zij vormen de ritmesectie.”
“Sinds Sean en Marcus bij de band zijn, beginnen we altijd met het maken van wat ik noem herrie. We jammen uitgebreid en kijken dan waar we mee verder willen. Het klinkt een stuk harder en agressiever dan toen Dave en ik nog met ons tweeën waren, al blijft de dynamiek tussen hard en zacht, tussen mijn stem en de gruizige gitaarpartijen van Dave wel het kenmerk van de groep.”

“We zijn aan het album begonnen in een blokhut op het platteland van Wisconsin, maar uiteindelijk hebben we op heel verschillende plekken opgenomen. Dat was een groot verschil met voorgaande albums. Het gaf veel variatie in sfeer en ik vroeg me op een bepaald moment wel af of het allemaal niet te versnipperd zou gaan klinken.”
Dat dat niet is gebeurd schrijft ze geheel op het conto van Chris Walla, die nauw betrokken was bij de opnamen en de constructie van de nummers; sommige songs zijn samengesteld uit takes van verschillende locaties. Hij is vooral bekend van zijn band Death Cab For Cutie, maar de laatste jaren steeds actiever als producer. “Chris is er wonderwel in geslaagd van die lappendeken een eenheid te maken en de verschillen juist te laten glanzen.”
 
Paraplu
Op de cover van het album staan twee lege stoelen tegenover elkaar aan de rand van een bos. Het verbeeldt het overkoepelende thema: hoe lastig het soms is werkelijk contact met iemand te maken. “Voor een aantal songs put ik uit eigen ervaring, daar wind ik geen doekjes om, maar ik zie dat natuurlijk overal om me heen. Hoe kun je iemand bereiken? Je hand uitsteken is een gesture of connection. Eigenlijk is het album een update van hoe ik het leven ervaar. Met zijn ups en downs, zeker in relaties.
Singin’ To An Empty Chair is als titel eerlijk gezegd pas heel laat in beeld gekomen. Het album was feitelijk al af toen we nog naar een titel zochten. Het is een regel uit het nummer Just Want You To Know The Truth, en in eerste instantie vond ik het als titel veel te lang. Maar toen Marcus, die niet alleen drumt maar ook fotografeert, met het idee kwam om het beeld van de lege stoel door te zetten in het complete artwork, waren we helemaal om. Nu vormt die lege stoel in meer opzichten de paraplu voor dit album.

Just Want You To Know The Truth was als song trouwens al een hele tijd af. Gewoonlijk komen bij mij de woorden het eerst. Van daaruit ontstaan de songs. Ik noem dat het zaadje, want met de woorden komen de eerste melodielijnen. Nu houd ik er wel van om aan mijn teksten te blijven sleutelen, ik wil vrijheid tot het laatste moment. Maar bij Just Want You To Know The Truth lukte het me maar niet de juiste woorden te vinden. We hadden dus de muziek en het arrangement, alleen geen tekst. Het schrijven kostte me waarschijnlijk zo veel moeite omdat het heel persoonlijk en specifiek is.”
Het nummer komt voort uit een therapie-oefening die ze deed, The Empty Chair Technique, waarbij je hardop praat met iemand die er niet is, maar die je je voorstelt op een lege stoel tegenover je, zodat je gevoelens of issues kunt verhelderen.
 
Spelletjes
In het afsluitende At Peace In The Hundred Acre Wood komt de zinsnede Birds on a wire voor. Verwijst dat soms naar Leonard Cohen? In het kader van het menselijk tekort dat op het album wordt uitgelicht zou dat niet vreemd zijn. “Het is dat je me erop wijst. Ik ken het werk van Cohen natuurlijk, maar dit nummer heeft een afwijkende, enigszins banale ontstaansgeschiedenis. Ik las het boek How to write one song van Jeff Tweedy en dat bracht me op het idee om een aantal zelfstandig naamwoorden, bijwoorden en werkwoorden op te schrijven en die dan op vrij willekeurige wijze met elkaar te verbinden. Het is gewoon een trucje om het schrijfproces op gang te brengen. Ik houd er wel van dat soort dingen uit te proberen.
Ik houd sowieso van spelletjes. Hoewel ik zelf niet veel aan sport doe, vind ik het bijvoorbeeld leuk om een favoriet baseballteam op te stellen en te zien hoe die presteert in een e-competitie. Hoe heet de voetbalcompetitie bij jullie? Daar bestaat zoiets vast ook.
En als band zijn we drukdoende met Music League, een app waarbij je rond een bepaald thema een nummer inbrengt. Zodra iedereen dat heeft gedaan, maakt de app een afspeellijst die elke speler kan gebruiken om de nummers te beoordelen. Het nummer met de meeste stemmen wint. We spelen dat met een groep van zo’n veertig mensen en Marcus is onze league master. Momenteel is flowers het onderwerp. Wat is jouw favoriete bloemennummer? Het is gewoon fun om te doen. Er zit een klein competitie-element in, maar het is vooral een fijne manier om nieuwe muziek te ontdekken. Het doorbreekt in ieder geval de algoritmes van de streamingdiensten en het draagt bij aan mijn wekelijkse portie muziekvitaminen.”
 
Ratboys live: 11 september op Misty Fields, Asten/Heusden; 12 september in De Nijverheid, Utrecht; 13 september op Leffingeleuren, Nieuwpoort (B)