Babel Music XP

Voor het tweede opeenvolgende jaar werden we uitgenodigd voor het driedaagse wereldmuziek showcase-festival Babel Music XP dat afgelopen voorjaar werd gehouden in Marseille. Onder de naam Babel Med Music gaat de historie van dit wereldmuziekfestival ruim twintig jaar terug, al werd tot een naamswijziging besloten toen in 2023, na een afwezigheid van vijf jaar, het festival nieuw leven werd ingeblazen.

Tekst Eric van Domburg Scipio

Verdeeld in een openbaar deel, waarvoor het publiek gewoon kaartjes kon kopen voor de muziekvoorstellingen op de laatste twee dagen, omvat Babel Music XP ook een besloten deel in de vorm van een beurs, conferenties en op de eerste dag ook muziekoptredens die alleen toegankelijk zijn voor genodigden. Die optredens vinden op verschillende locaties plaats in de binnenstad. De openbare concerten worden in twee zalen gehouden in een oud havengebouw aan de rand van de binnenstad. 

Waar vorig jaar diverse langdurige buien overtrokken, waren de weergoden ons dit jaar beter gezind en was het de drie dagen van het festival stralend weer, waardoor het geen straf was om op donderdag naar het noordelijk gelegen La Friche Belle de Mai te trekken, een reusachtig oud fabrieksgebouw en -terrein, waar de beurs en conferenties werden gehouden en je als deelnemer je armband en deelnemerskaart moest afhalen. Na over de beurs gezworven te hebben, was het op naar de Cité De La Musique waar aan het einde van de middag een rondetafelgesprek plaatsvond over het maken van hedendaagse muziek op traditionele basis, gevolgd door een welkomstborrel voor genodigden en de eerste twee optredens, van het Frans-Algerijnse gelegenheidsduo Gregory Dargent en Salaheddine Zaidi, en van de Mongoolse groep Tengerton. Ûd-speler Dargent en gitarist/zanger Zaidi brachten mooie filmische instrumentale muziek die beduidend toegankelijker was dan hetgeen Dargent op zaterdag solo zou laten zien en horen, toen hij de experimentele kant van zijn persoonlijkheid liet blijken met een kunstzinnige film over de Algerijnse afkomst van zijn vader in combinatie met avant-gardistisch, door elektronica vervormd spel op de ûd. Met hun traditionele snaarinstrumenten en fascinerende keelgezang, bracht het in Duitsland gevestigde Tengerton Mongoolse muziek zoals je die meer zou verwachten, al liet die niet na je tegelijkertijd te hypnotiseren, zeker toen zangeres Erdenetsetseg Khenmedekh en fluitist Erkhes Otgonbayar er als gasten bij kwamen. 

Snel door naar het Alcazar, zo’n vijfhonderd meter verderop, waar het Franse kamer-ensemble La Litanie des Cimes optrad met de Malinese griot Mah Damba. Het was mijn eerste kennismaking met wat een overkoepelend fenomeen van deze Babel Music zou blijken te zijn: traditionele zangeressen van over de hele wereld, die begeleid worden door klassieke strijkers. Ondanks de vocale kwaliteiten van Mah Damba en de toevoeging ook van klarinet, bleven de liedjes evenwel te veel in eenzelfde stramien hangen, waardoor het geheel niet echt bleef boeien. Een kwartier wandelen bracht me vervolgens naar het Espace Julien waar zangeres/fluitiste Celia Wa haar soul kréyol bracht. Woonachtig in Parijs en op Guadeloupe, het Caribische eiland waar haar ouders vandaan kwamen, maakt Wa een moderne. Creools gezongen mengeling van gwo ka (de inheems muziek van Guadeloupe), soul, jazz en hiphop, die Karibfutur wordt gedoopt en de traditionele muziek van Guadeloupe een 21ste eeuwse update geeft die bij Wa in goede handen is. Als ik haar een dag later spreek, vertelt ze ook dat de titel van haar jongste album, Fasadé, dat een jaar eerder verscheen, een uitnodiging is om haar wereld te verkennen, en de gevoelens, emotie en kwetsbaarheid die daaraan ten grondslag liggen.

Later die vrijdagavond, werd een van de voor mij grootste verrassingen van het festval gevormd door het openingsoptreden in de kleine zaal van La Plateforme van de Venezolaanse zangeres en componiste Rebecca Roger Cruz. Ondersteund door een klassiek strijkerstrio en een percussioniste, bracht de met een geweldige stem gezegende Cruz een wonderbaarlijke, gevarieerde set, waarin Afro-Venezolaanse folk werd samengesmolten met klassieke muziek, jazz, psychrock, vogelgezang en flamenco. Even intens als meeslepend, zong zij zowel eigen liederen, als Venezolaanse traditionals, werk van Purcell en stukken flamenco, die zij moeiteloos door elkaar mengde, waarbij ze ook bij voortduring traditionele en vooruitstrevende elementen met elkaar combineerde en afwisselde. Eigenlijk zoals ze dat ook laat horen op haar uitermate boeiende debuutalbum Rio Abajo, al maakte het zo live gebracht nog beduidend meer indruk.

(Foto: Rebecca Roger Cuz + band)

In de grote zaal was ondertussen L’Antidote gestart, een samenwerkingsverband tussen drie topmuzikanten uit de wereldmuziek, de Iraanse percussionst en zarb-grootmeester Bijan Chemirani, de Libanese pianist Rami Khalife en de Albaanse cellist Redi Hasa, die zijn cello regelmatig horizontaal legde om die vervolgens als een soort bovenmaatse gitaar te bespelen. De Algerijnse zangerese/percussioniste Djazia Satour was daarna aan de beurt in combinatie met de Franse pianist  Pierre-Luc Jamain met Mediterrane liederen die elementen en ritmen verenigden uit Algerije, Egypte, jazz, folk en blues. 

Direct daarop aansluitend, was het de beurt aan de vurige Italiaanse folkzangeres Lavinia Mancusi, die weliswaar al heel haar leven in Rome woont, maar wier familie afkomstig is uit de Salento, een invloed die onmiskenbaar is in haar muziek, al is de gedrevenheid waarmee ze haar folkliederen brengt toch behoorlijk uniek, zoals ook uit het optreden blijkt. De energie en passie die zij in haar zang legt, slechts ondersteund door een enkele accordeonist, heb ik in elk geval nog maar zelden in die mate ooit gehoord. Je zou zelfs haast kunnen spreken van een punkfolk-troubadour.

Terug in de Grote Zaal is Re#Encounter dan net begonnen, een omvangrijke multi-culti trance-jazzgroep uit Brussel, opgericht door de Belgische trompetist en antropoloog Robbe Bey Latré, die met een zeer uiteenlopende groep internationale musici uit Brussel al improviserend een avontuurlijke vorm van Afro-futuristische groove-jazz neerzet. Naast Bey Latré, treffen we in de band onder anderen de gnawa-maâlem Hicham Bilali, de griot Kaito Winse en de Belgische bassiste Anaïs Moffarts aan, naast diverse andere vocalisten en instrumentalisten uit de hele wereld die naast Re#Encounter als enige gemene deler hebben dat ze allemaal in de Brusselse jazzscene actief zijn. Het sprankelende optreden maakt ook zeker nieuwsgierig naar hun in de herfst te verschijnen debuutalbum Angels And Demons At Play.

Op het einde loopt het dan al tegen twaalven en hoewel de avond in La Plateforme dan nog lang niet is afgelopen en je tot een uur of drie nog kan swingen op allerhande  electro-wereldbeats, vind ik het weer even welletjes geweest en zoek mijn hotel op.

(Foto: Cocanha)

Was vrijdag Rebecca Roger Cruz voor mij de grote verrassing, op zaterdag ging die prijs voor mij naar het duo Cocanha uit Toulouse. Aangekondigd als een Occitaans folkduo, brachten Lila Fraysse en Caroline Dufau allesbehalve ern lieflijk soort volksmuziek, maar timmerden er lustig op los op hun tambourins de cordes, een soort lange Occitaanse citers die uitermate energiek ritmisch met een soort hamers werden aangeslagen. In combinatie met hun handgeklap en voetengestamp, kwam Cocanha dicht in de buurt van een soort punkfolk, en hoewel hun polyfone zang misschien minder ruw was dan dat, was deze wel behoorlijk opzwepend, zeker toen een groot deel van de zaal hun Occitaanse liederen bleken mee te kunnen zingen, wat nog wel de grootste verrassing was.

Voor Cocanha hadden we kunnen genieten van Miksi, een gemengd Albanese, Koerdische en Syrische groep die een mengvorm bracht van de traditionele muziek uit die contreien en daarmee ook hun naam eer aandeden, aangezien Miksi ‘mengen betekent in het Esperanto. ‘Mengen was sowieso het overkoepelde thema van zo goed als alle acts die op Babel Music XP optraden. Oude en nieuwe muziekstijlen en -soorten werden probleemloos met elkaar gecombineerd tot nieuwe vormen. Zo ook bij het Portugese duo Bandua dat folk, electro en beats aaneensmolt, verkleed in uiterst originele gemaskerde pakken die illustreerden dat de muzieksensatie van dit moment, Angine de Poitrine, niet het enige tweetal is dat de aankleding evenzeer laat spreken als de muziek.

Voor feestgangers ging het Babel-feestje in de kleine zaal weer door tot in de kleine uurtjes, maar in de grote zaal vormde de tropische Colombiaanse psychrock en -popgroep Sonoras Mil de afsluiter. Afkomstig uit Pereira, Colombia, doet Sonoras Mil uiterlijk nog het meest aan een vrijgevochten sixties rockband denken, al maakt hun speelse instelling, waarbij ze ook elementen uit cumbia, salsa, funk, dub, pop en punk in hun liedjes verwerken dat je hun muziek toch prima onder de noemer wereldmuziek kan vangen. 

(Foto: Sonoras Mil)

Het vormt een mooie afsluiting van dit enerverende wereldmuziek showcase-festival dat je drie dagen lang onderdompelt in nog vrijwel onbekende muziek en artiesten uit allerhande werelddelen. Waar menig muziekfestival je overweldigt door een overvloed aan optredens die elkaar voor een groot deel ook allemaal in de weg zitten, kiest Babel Music XP voor een meer gerichte selectie vooraf, zodat je zonder al te veel moeite of keuzestress de meeste acts, zeker voor een aanzienlijk deel, kunt meemaken en dus ook verrast worden door artiesten die je misschien zelf niet geselecteerd zou hebben, maar waarvan je heel blij bent dat je die nu ontdekt hebt.

Eric van Domburg Scipio