Stephen Wilson Jr. wint zieltjes op Allerheiligen

Terwijl elders in TivoliVredenburg de Nederlandse Bachvereniging de doden herdacht, vierde Stephen Wilson Jr. in een uitverkochte Ronda het leven. Met country, grunge, een schurende stem en een hart dat voortdurend op tafel lag. Een avond van rouw, liefde en verlossing.

Tekst en foto Ludo Diels

Je mag hem gerust een fenomeen noemen. Stephen Wilson Jr. (47) maakte in enkele jaren een komeetachtige carrière door, van vrijwel onbekende liedjesschrijver tot een artiest die in Amerika grote zalen vult en inmiddels ook Europa aan zijn voeten krijgt. De zoon van een bokser uit Seymour, Indiana, stond zelf jarenlang in de ring, studeerde microbiologie en werkte als wetenschapper voordat hij zijn laboratorium verruilde voor de muziek.

Een onwaarschijnlijke levensloop, maar zijn grootste ontdekking moest toen nog komen.
Zondagavond streek hij met zijn Gary The Torch Tour neer in de uitverkochte Ronda van TivoliVredenburg. Veel geblokte hemden in de zaal. Hillbillies from Utrecht. Elders in het gebouw speelde de Nederlandse Bachvereniging een programma rond Allerzielen. Daar klonk barokmuziek en werd zelfs vier minuten en drieëndertig seconden stilte betracht, hier gierde de steelgitaar. Verschillende erediensten, dezelfde thematiek. Ook bij Wilson draait het om de grote levensvragen, om rouw, verlies, liefde en verlossing. Alleen gaat de weg naar de hemel hier via Nashville.

Zijn muzikale universum rust op een stevige countrybasis, met grunge, indierock en een flinke scheut americana. Willie Nelson meets Kurt Cobain. Wilsons ietwat geknepen, schurende stem heeft iets onmiskenbaar eigens. Hij zingt met een rauwheid die soms tegen het overslaan aan schuurt, maar weet precies wanneer hij zijn stem moet terugnemen. Zijn gitaarspel is jaloersmakend goed, ritmisch en melodieus, met een precisie die zich schuilhoudt achter een schijnbaar achteloze presentatie.

De kleine, voortreffelijke band staat als een huis. Drums, bas en steelgitaar zorgen voor een geluid dat nu eens dreigend aanzwelt, dan weer ruimte laat voor een breekbare melodie. Wilson beweegt soepel en tegelijkertijd merkwaardig houterig over het podium. Het voetenwerk verraadt de voormalige bokser. Hij huppelt, duikt weg, deelt muzikale stoten uit. Zijn gitaar fungeert afwisselend als wapen en schild.

Op een gegeven moment trekt hij spelend de zaal in, beklimt de tribune en zoekt van grote hoogte het muzikale gevecht met zijn begeleiders. Salvo's worden uitgewisseld, vragen gesteld en beantwoord. Het publiek gaat uit zijn dak. Dat hij en zijn muzikanten na een lange tour vermoeid zijn, steekt hij niet onder stoelen of banken. Maar de vreugde is oprecht. Wilson kan zijn eigen succes nog altijd nauwelijks bevatten.

Gary is de naamgever van zijn tour. Wilson vraagt het publiek of ze zulke mannen kennen. Handige jongens die alles kunnen repareren. 'If Dave can't fix it, Gary can', grapt hij. In zijn ogen behoren ze tot een uitstervende mensensoort. Mensen die hun handen laten spreken, die herstellen wat kapot is en daar weinig woorden aan vuilmaken. We hebben meer Gary's nodig, vindt Wilson. Er valt immers nogal wat te repareren in deze wereld. Het is een terloopse gedachte met een grotere reikwijdte dan zijn ogenschijnlijk apolitieke repertoire doet vermoeden.

De motor achter zijn muziek is de dood van zijn vader, aan wie hij in 2023 zijn debuutalbum Søn Of Dad opdroeg. In een lange, als spoken word gebrachte monoloog vertelt hij over zijn strengreligieuze jeugd, waarin het einde der tijden voortdurend werd aangekondigd. Hij zocht zijn toevlucht tot de wetenschap, ontdekte dat ook die niet alle antwoorden had en vond uiteindelijk een andere vorm van alchemie: muziek.

Zijn vader, zijn beste vriend en leermeester, overleed op 59-jarige leeftijd. In hun laatste telefoongesprek, terwijl Wilson langs een snelweg in zijn auto zat, kreeg hij nog één opdracht mee: 'Write a good song.' Het werd zijn levensmotto. De liefde, vertelt hij, is de katalysator van alles wat daarna gebeurde.

Het verhaal ontroert, al wordt de dramatiek met een gedragen muzikale begeleiding wel erg nadrukkelijk aangezet. Ook de wolvenkoppen, sierrozen en videobeelden van zijn boksende vader op het podium leggen de symboliek er dik bovenop. De muziek heeft die toelichting nauwelijks nodig. In The Devil, Father's Søn en Grief Is Only Love vertelt Wilson zijn verhaal overtuigender dan in welke monoloog ook.

Niet ieder lied is een voltreffer. Soms ligt het sentiment er duimendik bovenop. Maar de manier waarop Wilson zijn hart uitstort, maakt veel goed. Hier staat iemand die zijn verdriet heeft omgesmeed tot iets wat anderen troost biedt. Politieke standpunten blijven buiten beeld. Het gaat over mensen, over wat hen overeind houdt wanneer het leven toeslaat. En over het wonderlijke vermogen om na verlies opnieuw vreugde te ervaren.
Zijn inmiddels beroemde uitvoering van Stand By Me, waarmee hij ook op sociale media miljoenen mensen bereikte, blijft achterwege. In plaats daarvan klinkt als slotakkoord Nirvana's Something In The Way. Een passende keuze voor een artiest die de grenzen tussen country en grunge uitwist.

Wilson vierde op Allerheiligen alvast Allerzielen. Een dag te vroeg volgens de katholieke kalender, precies op tijd voor wie behoefte had aan eerlijke muziek. Hij won er heel wat zieltjes mee.