Steven Wilsons streven naar imperfectie

De Britse muzikant Steven Wilson is een fenomeen. Behalve soloartiest is hij oprichter van de band Porcupine Tree en heeft hij naam gemaakt als producer. Daarnaast werkt hij samen met de Israëlische muzikant Aviv Geffen in Blackfield en met Tim Bowness in No-Man. Op 6 november verschijnt Requiem For A Village dat – na The Raven That Refused To Sing (2013), Hand.Cannot.Erase. (2015) en The Overview (2025) – wederom is vormgegeven als conceptalbum. Het combineert muziek, verhalen en een duistere, bijna bovennatuurlijke sfeer.

Tekst Michael Struis

Amsterdam
Het is een schitterende, nazomerse dag, rondvaartboten paraderen in optochten door de grachten en Steven Wilson ontvangt de verzamelde vaderlandse muziekpers in een statig grachtenpand. “Had je niet beter een sloep kunnen afhuren”, vraag ik als ik tegenover hem zit. Hij lacht en vertelt dat hij op dit soort dagen verliefd is op deze stad. “Dan wil ik mijn vrouw bellen om samen te verdwalen in de leuke straatjes.” Maar er dient een nieuwe plaat gepromoot te worden. Zijn aanpak is grondig te noemen. Een bliksemtournee langs een aantal grote steden in Europa voor interviews met de muziekpers en pre-listeningsessies met zijn vele fans.
 
The Village
Requiem For A Village is zijn zevende soloalbum. Ging Steven Wilson op The Overview nog door de dampkring om de aarde vanuit de ruimte te bekijken, op dit album houdt hij het klein. “Ik wilde eigenlijk even niets doen, een soort van vakantie houden, maar de studio bleef roepen.” 
Het album is gemaakt met dezelfde muzikanten als op voorganger The Overview en wederom met Andy Partridge (XTC) als tekstschrijver. “Stel je een dorp voor in de countryside waar tijd en ruimte stilstaan, waar kinderen worden geboren, jonge mensen trouwen, kerkklokken luiden en de doden worden begraven om voor altijd verbonden zijn aan de plek.”
Wilson is dan de filosofische muzikant. “Het album is organisch tot stand gekomen en er zitten veel imperfecties in de muziek. Ook is er veelvuldig gebruik gemaakt van analoge synths. Eigenlijk is het album een pamflet tegen de overgeorganiseerde, door AI en sociale media zogenaamd perfecte samenleving. Met Requiem ga ik terug naar de basis. Naar het dorp uit mijn jeugd, naar de plek waar ik met mijn ouders en oudere zus vakantie vierde. Het dorp heeft geen naam, maar iedereen kent wel zo’n plaats. Het is een universele plek op aarde.”  
Wilson noemt ook een woord uit het Welsh als metafoor voor dat verlangen. Verlangen naar een plek die in gedachten veel mooier is dan in werkelijkheid. “Hiraeth is bijna niet te vertalen. Het is ook een van de songtitels op het album.”
 
Tijd
Bij de eerste klanken van openingsnummer Swirl In A Larks Eye verwijl ik in de sfeer van Twin Peaks. De werelden van Steven Wilson van David Lynch schuiven daar in elkaar. Ik vraag Wilson of je zijn album zou moeten beluisteren als een roman? Hij reageert verrast. “Vind je dat? Dan is het geslaagd, want in essentie is dat de opzet. Ik ben gewend om mijn muziek te visualiseren. The Overview was een tot in de puntjes geproduceerde soundtrack bij de film van Miles Skarin. Bij het maken van Requiem heb ik dat losgelaten. De muziek is al verhalend van zichzelf. Er is enkel een website. Eerlijk gezegd zou ik niet weten hoe je dit album zou kunnen verfilmen, maar als er een regisseur zich aandient, zeg ik geen nee.”
 
De cirkel van het leven gevangen in een dorpje in de countryside. Een plek ver verwijderd van de moderne tijd. Het album begint verhalend met de stem van acteur David Tennant (Doctor Who, Broadchurch): The Village is alive, welcome to the Village. In de verte klinken kerkklokken en kinderstemmen. Wilson zorgt meteen voor een beklemmende, dreigende atmosfeer. “Maar”, zegt hij met een knipoog, “het album eindigt met fraaie vogelgeluiden.”
 
Op de bewust retro vormgegeven bijbehorende website gebeurt ook iets met de tijd. Er is maar één verbinding vanuit het dorp naar Larkstone: The Larkstone line. Maar de trein vertrekt op exact hetzelfde tijdstip als dat van binnenkomst. “Op het station staat de tijd stil”, is Wilsons antwoord. “De klok staat stil op 6 minuten over 11 en dat is ook de releasedatum van het album: 6 november.” Een vleugje Engelse humor. 
 
Mysterieus
De grofkorrelige hoesfoto, geschoten op een begraafplaats, de mistige foto’s en de filmpjes komen op mij beklemmend over. “Het dorp gaat niet alleen over haar huidige bewoners. Ook de doden die er worden begraven maken deel uit van de community. Als je een dorp binnenrijdt, zie je vaak als eerste een kerk op een heuvel met daaromheen de begraafplaats.”

De hoesfoto heeft enige gelijkenis met het titelloze debuut van Black Sabbath. De heks bij het Keltische kruis. Dat is niet geheel toevallig, want Wilson kent zijn klassiekers en noemt onmiddellijk de naam van de fotograaf: Marcus Keef. Hij was in die jaren de huisfotograaf van platenmaatschappij Vertigo.

De akoestische gitaarpartijen op Requiem ademen de sfeer van Britse folk uit de jaren zestig. Denk aan Fairport Convention. Wilson knikt bevestigend en wijst op het door Katherine Priddy gezongen Murmuration, een echte murder ballad. Viool en oboe dragen bij aan de sfeer. Wilson speelt die instrumenten voor het eerst op een album. Ook op die manier blijft hij zich vernieuwen.
 
Pocupine Tree
Het gerucht gaat dat de leden van Porcupine Tree weer in de studio zijn geweest. Is er een nieuw album in de maak? “We komen ieder jaar bij elkaar om muziek te maken. Maar er zijn nu geen plannen om op te treden of een plaat uit te brengen. Daar is het nog te vroeg voor. Er liggen nu vier panklare songs en dat is nog te weinig.” Voorlopig concentreert hij zich voorlopig op de release van Requiem.
 
Requiem For A Village verschijnt op cd, Blu-ray, 140g dubbel 12” zwart vinyl, dubbel 12” oxblood-kleurig vinyl en als boxset met 2 cd’s en een Blu-ray, verpakt in een hardcover boek van 96 pagina’s. Via Amazon is een beperkte oplage gesigneerde cd’s verkrijgbaar en HMV brengt cd’s uit met een exclusieve verpakking.